Nieuws

Doe mee met de Erfgoed Duurzaamheidsprijs 2026! Inspireer andere erfgoedprofessionals en monumenteigenaren door uw project in de schijnwerpers te zetten! Inzenden kan tot 15 mei 2026.

Het Nationaal Restauratiefonds nodigt alle sectorgenoten van harte uit om kennis te nemen van de uitkomsten van het eigenarenonderzoek, dat we eens in de twee jaar laten uitvoeren.

Duurzaamheid is een belangrijk thema voor de Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed (RCE). In het Laboratorium Duurzaamheid onderzoekt de RCE hoe monumenten op innovatieve wijze verduurzaamd kunnen worden. Het lab is ontstaan vanuit de behoefte van de routekaartpartners om mogelijkheden te creëren en nieuwe inzichten op te doen vanuit pilots. Dit was één van de pijlers in de routekaart.

In 2025 heeft Fenicks voor het eerst een verduurzamingslijst opgesteld die is gebaseerd op basis van actuele data uit haar Monumenten-monitor.

De uitzonderingspositie van monumenten bij de energielabelplicht komt per 29 mei 2026 te vervallen. Dat betekent dat rijks-, provinciale en gemeentelijke monumenten bij een nieuw transactiemoment (verkoop en verhuur) een energielabel moeten hebben. In aanloop naar deze wijziging organiseerde de Routekaart Verduurzaming Monumenten op 9 december j.l. een sectorbrede bijeenkomst, waarin vijftien deelnemers hun ervaringen, zorgen en aandachtspunten deelden.

‘Samen is beter dan ieder voor zich’, dat geldt al zeker als je als monumenteigenaar ook nog eens in hetzelfde architectonisch complex woont en voor een verduurzamingsopgave staat. Dan lijkt een gezamenlijke aanpak beter en misschien wel efficiënter dan een individuele, ook vanuit een gemeente bezien. Om te onderzoeken of dit ook zo is, is in 2025 de pilot ‘Clusteraanpak Verduurzaming Monumenten’ van start gegaan.

Ondanks dat monumenten tot mei 2026 zijn vrijgesteld van de energielabelplicht hebben tienduizenden eigenaren al een EPA label aangevraagd. Volgens onderzoek door Fenicks (met data van RVO) hebben momenteel 20% van alle monumentale adressen een EPA label.

De Europese richtlijn ‘Energy Performance of Buildings Directive’ (EPBD) versie IV heeft iets belangrijks veranderd: de oude vrijstelling voor monumenten is geschrapt. Dat betekent dat vanaf 29 mei 2026 alle beschermde monumenten – rijks-, provinciale én gemeentelijke – een energielabel nodig hebben bij verkoop of verhuur.

Zelden is een publicatie over het verduurzamen van monumenten in korte tijd zo breed verspreid geraakt over de hele erfgoedsector als de gratis publicatie ‘Een warme jas, over het mooi en goed verduurzamen van oude huizen.’

Op donderdag 18 september 2025 werden voor het vierde jaar op rij de Erfgoed Duurzaamheidsprijzen uitgereikt. Deze keer in het grondig gerenoveerde en verduurzaamde theater Veerensmederij in Amersfoort. De uitreiking vond plaats tijdens het congres van de Week van het Duurzaam Erfgoed.